Dialect en streektaal
Anders dan wat velen denken zijn dialecten of streektalen niet afgeleid van de standaardtaal, het zogenaamde Algemeen (Beschaafd) Nederlands of de Standaardtaal. Sterker nog: de standaardtaal is in de 19e eeuw afgeleid van het Brabantse dialect.
de Ich/mich-grens
Taalkundig bevindt Hakendover zich op een boogscheut van de Nederlands-Franse taalgrens en dialectaal binnen de zgn. Uerdingerlijn (de isoglosse die de ich-mich-dialecten van de ik-mij-dialecten scheidt).
Op Wikipedia lezen we hierover:
"De Uerdinger linie is een dialectscheidingslijn (isoglosse) die de variëteiten die de verandering van k in ch in het woord ik / ich (ek / ech) hebben doorgemaakt scheiden van de variëteiten waar dat niet voor geldt. ("Ek gonn noar hüss." / "Ech jon noo huus.")
Variëteiten die de Hoogduitse klankverschuiving slechts op dergelijk beperkte wijze hebben doorgemaakt vinden we in een groot gebied dat loopt van de streek rond het Vlaams-Brabantse Tienen, door Belgisch Limburg en Nederlands Limburg. In de meeste van deze dialecten zegt men bijvoorbeeld ich en ouch, maar hebben alle andere woorden de k behouden. De Uerdinger linie is een zijlijn van de Benrather linie. Het is natuurlijk vrij willekeurig welke isoglosse men neemt en niet alleen de k maar ook de p en de t zijn veranderd. Vanwege de uitwaaiering van de isoglossenbundels noemt men dit gebied de Rijnlandse waaier." (Bron: http://www.wikipedia.nl/wiki/uerdingerlinie)
Dialectwoorden
Beluister alles| ik | ich | Luister |
| jij | gij | Luister |
| dat is van jou | dat es van oech | Luister |
| dat is van mij | dat es van mich | Luister |
| uw | hoer | Luister |
| uw boek | hoere boek | Luister |
| mier | pismeroeëi | Luister |
| paard | péad | Luister |
| Hakendover | Hakedeuver | Luister |
| Grimde | Grum | Luister |
| de stoep | de braai | Luister |
| kalf | meutte | Luister |
| big | kurre | Luister |
| processie | procasse / percasse |
Luister |
| dertien | dattien |
Luister |
| dertienmaal |
dattienmoël |
Luister |
| Nederlander |
Hollander |
Luister |
| een (mannelijk) |
ne |
Luister |
| een (vrouwelijk) |
een |
Luister |
| een (onzijdig) |
e |
Luister |
| die vrouw |
dei vrà |
Luister |
| die man |
dea man |
Luister |
| dat kind |
da kind, da junk |
Luister |
| aap |
mattekou |
Luister |
| schaap |
lamme |
Luister |
| hek | gril |
Luister |
| weide |
waai |
Luister |
| priester / pastoor |
pestoeër |
Luister |
| bisschop |
biskop |
Luister |
| modder |
mous |
Luister |
| grond, aarde |
ear |
Luister |
| ei |
aar |
Luister |
| brood |
broeëd |
Luister |
| bloedworst |
zwatte pans |
Luister |
| goedemorgen |
goeiemeurrege |
Luister |
| een pils, een biertje |
een pint |
Luister |
| een Hoegaarden (bier) |
ne(n) Hoegads (bier) |
Luister |
| een cola |
ne coca |
Luister |
| een glas limonade | e glas limenààd | Luister |
| een boterham | ne bou | Luister |
| ham | hesp | Luister |
| kaas | keës | Luister |
| jam | gelei | Luister |
| spek met eieren | spek me aare | Luister |
| mosterd | mostad | Luister |
| een kop koffie | een zjat kafai | Luister |
| het café | de kafai | Luister |
| We drinken koffie in het café. | We drinke kafai in 't kafai. (Een hakendovenaar hoort het verschil) | Luister |
| Wanneer vertrekt de processie? | Venië begint de precasse/procasse/percasse? | Luister |
| Pasen | Poëse | Luister |
| Paasmaandag | Poësmandag | Luister |
| Kerstmis | Kassemes | Luister |
| Tiense berg | Tinse barg | Luister |
| kermis | kerremes | Luister |
| paardenmolen | pearemeule | Luister |
| godverdomme |
godverdoemme |
Luister |
| kus mijn kloten |
kust men kloeëte |
Luister |
| jenever | ne witte, ne jeneivel |
Luister |
| rode wijn | roeëie wijn | Luister |