grade

Dialect en streektaal

Anders dan wat velen denken zijn dialecten of streektalen niet afgeleid van de standaardtaal, het zogenaamde Algemeen (Beschaafd) Nederlands of de Standaardtaal. Sterker nog: de standaardtaal is in de 19e eeuw afgeleid van het Brabantse dialect.

de ich/mich-grens

Taalkundig bevindt Hakendover zich op een boogscheut van de Nederlands-Franse taalgrens en dialectaal binnen de zgn. Uerdingerlijn (de isoglosse die de ich-mich-dialecten van de ik-mij-dialecten scheidt).

Op Wikipedia lezen we hierover:"De Uerdinger linie is een dialectscheidingslijn (isoglosse) die de variëteiten die de verandering van k in ch in het woord ik / ich (ek / ech) hebben doorgemaakt scheiden van de variëteiten waar dat niet voor geldt. ("Ek gonn noar hüss." / "Ech jon noo huus.")Variëteiten die de Hoogduitse klankverschuiving slechts op dergelijk beperkte wijze hebben doorgemaakt vinden we in een groot gebied dat loopt van de streek rond het Vlaams-Brabantse Tienen, door Belgisch Limburg en Nederlands Limburg. In de meeste van deze dialecten zegt men bijvoorbeeld ich en ouch, maar hebben alle andere woorden de k behouden. De Uerdinger linie is een zijlijn van de Benrather linie. Het is natuurlijk vrij willekeurig welke isoglosse men neemt en niet alleen de k maar ook de p en de t zijn veranderd. Vanwege de uitwaaiering van de isoglossenbundels noemt men dit gebied de Rijnlandse waaier." (Bron: http://www.wikipedia.nl/wiki/uerdingerlinie)

Onderaan de pagina kan je wat oefenen...

Facebook


Hakeduiver es gie gewoeën deurp

Unsplashed background img 2
ik ich ikich.mp3
jij gij jijgij.mp3
dat is van jou dat es van oech oech.mp3
dat is van mij dat es van mich mich.mp3
uw hoer hoer.mp3
uw boek hoere boek hoereboek.mp3
mier pismeroeëi mier.mp3
paard péad pead.mp3
Hakendover Hakedeuver hakedeuver.mp3
Grimde Grum grum.mp3
de stoep de braai braai.mp3
kalf meutte mette.mp3
big kurre kurre.mp3
processie procasse / percasse processie.mp3
dertien dattien dattien.mp3
dertienmaal dattienmoël dertienmaal.mp3
Nederlander Hollander hollander.mp3
een (mannelijk) ne ne.mp3
een (vrouwelijk) een een.mp3
een (onzijdig) e e.mp3
die vrouw dei vrà daivra.mp3
die man dea man deaman.mp3
dat kind da kind, da junk dakind.mp3
aap mattekou aap.mp3
schaap lamme lamme.mp3
hek gril gril.mp3
weide waai waai.mp3
priester / pastoor pestoeër pastoor.mp3
bisschop biskop bisschop.mp3
modder mous mous.mp3
grond, aarde ear ear.mp3
ei aar aar.mp3
brood broeëd brood.mp3
bloedworst zwatte pans pans.mp3
goedemorgen goeiemeurrege goedemorgen.mp3
een pils, een biertje een pint pint.mp3
een Hoegaarden (bier) ne(n) Hoegads (bier) hoegaarden.mp3
een cola ne coca coca.mp3
een glas limonade e glas limenààd limonade.mp3
een boterham ne bou bou.mp3
ham hesp hesp.mp3
kaas keës kees.mp3
jam gelei gelei.mp3
spek met eieren spek me aare spekme.mp3
mosterd mostad mostad.mp3
een kop koffie een zjat kafai koffie.mp3
het café de kafai cafe.mp3
We drinken koffie in het café. We drinke kafai in 't kafai. (Een hakendovenaar hoort het verschil) koffiecafe.mp3
Wanneer vertrekt de processie? Venië begint de precasse/procasse/percasse? beginprocessie.mp3
Pasen Poëse pasen.mp3
Paasmaandag Poësmandag paasmaandag.mp3
Kerstmis Kassemes kerstmis.mp3
Tiense berg Tinse barg tienseberg.mp3
kermis kerremes kermis.mp3
paardenmolen pearemeule paardenmolen.mp3
godverdomme godverdoemme godverdoeme.mp3
kus mijn kloten kust men kloeëte kusmijnkloten.mp3
jenever ne witte, ne jeneivel jenever.mp3
rode wijn roeëie wijn rodewijn.mp3

Facebook


Spreekwoorden, uitdrukkingen en zegswijzen

Met dank aan de groepsleden van "Ge zijt van Hakendover als..." op Facebook.

Hoeë zet gij haine? Je zit helemaal fout met je denkwijze.
Dat zal ze gat voare. Dat zal hij zich nog beklagen.
Dea haë den hoefdvougel afgeschouten. Hij heeft de grote prijs gewonnen of… hij heeft een grote stommiteit begaan.
Da vra zit in het weër. Er is storm op komst (de wind blaast het stof in kringetjes omhoog.
t'Es weal kermes in de hel. Regen en zonneschijn tegelijk.
zen tasse vol hamme Te veel gedronken hebben.
't spel es oep de wagel Het is weer vertrokken, er is weer ruzie.
veul ijle an hoer gat hammen Gezegd van een arrogant persoon.
ne vuile potter Een vuil onverzorgd iemand
ne zwatte potefaar Een vuil onverzorgd iemand
t'Es woër, t'es beniest. Het is de waarheid. Het is zeker nu.
Wei hai zenne laipel hieë weggesmaite? Wie is er overleden?
Dea haë het hoeg in zennen boel gekraigen. Hij is heel arrogant geworden.
Kust na men kloeëte. Daar ben ik nu echt heel erg van verbaasd/geschrokken.
t'Es allemol gien hoër snea met e pannemaske. Het is allemaal niet zo makkelijk.
Ge zult wel ne kier vies voaren. Het zal wel eens slecht aflopen met jou.
Ich kan moeielijk achtergoën. Moeilijke stoelgang.
Se hammen mich be me pikke Ze hebben me geklist/betrapt.
In Greum zen se zoeë sleum da'se kakken in hun heum Spotrijmpje over de mensen van Grimde.
Ich zen voetsj. Ik vertrek.