Hakendover tijdens de Eerste Wereldoorlog

Lees ook de dekanale verslagen:  https://www.hakendover.be/nl/lees/1246/dekanale-verslagen-eerste-wereldoorlog

Het jaar 1914 begon voor de bewoners van Hakendover als elk ander, maar de strategische ligging aan de Sint-Truidensesteenweg zou het dorp duur te staan komen. De rust werd definitief verstoord op 18 augustus 1914, rond twee uur ’s middags. Wat volgde was een vijf uur durend bombardement waarbij kanonvuur en shrapnels gaten sloegen in de daken van woningen en zelfs het koor van de eeuwenoude kerk doorboorden.

De vuurdoop en de menselijke schilden

Toen de Duitse troepen het dorp eenmaal innamen, ontketenden ze een golf van geweld. Zonder enige wettige reden werden 31 woningen langs de grote staatsbaan in brand gestoken. Terwijl de bewoners naar Tienen vluchtten, plunderden soldaten hun meubels, oogst en zelfs hun schamele spaarpenningen. De wreedheid nam groteske vormen aan toen 25 inwoners, waaronder vrouwen en kinderen, werden samengedreven en gedwongen om als menselijk schild voor het Duitse leger uit te marcheren richting Tienen.

In deze chaos viel het eerste burgerlijke slachtoffer: Liwinus Colloogne. Hij werd uit angst overmand toen hij op een munitiewagen moest plaatsnemen en probeerde te vluchten, waarop een Duitse soldaat hem koelbloedig neerschoot en op de steenweg liet liggen.

De pastoor als kop van jut

De bezetter richtte zijn pijlen ook op de dorpsleiders. De pastoor zag hoe Generaal von Arnim zijn intrek nam in de pastorij. Ondanks zijn bereidwilligheid werd de priester herhaaldelijk vernederd en als gijzelaar vastgehouden. Midden in de nacht sleepten officieren hem mee naar buiten onder de valse beschuldiging dat er vanuit de ramen op Duitsers was geschoten: “Man hat geschossen!”

Samen met negen andere parochianen, veelal huisvaders, moest hij nachten doorbrengen op een beetje stro in de kelders of de open lucht van het kasteel van Mevrouw Storms, voortdurend bedreigd met “de kogel”. Het kasteel zelf werd overigens tussen 18 en 21 augustus systematisch geplunderd en uiteindelijk door soldaten uit Luik in brand gestoken.

Het verboden “Dertienmaal” en religieus verzet

De bezetting bracht ook een spirituele strijd met zich mee. In 1915 verbood de Duitse overheid de iconische bedevaart, het “Dertienmaal”, als vergelding omdat de pastoor weigerde een herderlijke brief van Kardinaal Mercier aan de Kommandantur te overhandigen. Ook de kerkklokken, de Salvator en de Maria, stonden op de nominatie om omgesmolten te worden. Een brutale soldaat probeerde zelfs de kerktoren te forceren nadat de pastoor weigerde de sleutels af te geven, maar hij kreeg de deur van het klokkenhuis niet open.

Opvallend genoeg bloeide het christelijk leven juist op onder de druk; de bronnen maken melding van een recordaantal communies en een dagelijkse toeloop naar de mis. Om de honger te bestrijden, werd er “volkssoep” uitgedeeld aan ongeveer honderd behoeftige gezinnen.

Spionnen, “bommen” en een verborgen Ulaan

Tussen de grote historische gebeurtenissen door vonden er wonderlijke taferelen plaats die generaties lang als dorpsverhalen zouden voortleven:

• De verklede nonnen: twee “nonnen” die richting Tienen liepen, werden ontmaskerd als Duitse spionnen omdat een wakkere schildwacht zag dat ze veel te grote passen zetten voor vrouwen in een habijt.
• De bom in de tuin: een zevenjarig jongetje, Camille, vond een glimmende “vleesdoos” in een gracht. Thuisgekomen bleek er een projectielkop in te zitten, die snel in de tuin werd begraven uit angst voor represailles.
• De begraven Ulaan: op de Tienseberg moesten inwoners dode paarden begraven. Onder een van de paarden vonden ze een dode Duitse ruiter. Uit wraak voor hun afgebrande huizen, maar ook uit angst, begroeven ze de soldaat stiekem onder het paard. Ondanks latere zoektochten door de Duitsers werd hij nooit gevonden en rust hij daar vermoedelijk nog steeds, vlak bij de route van de processie.

De bittere rekening

De materiële schade was enorm: de verwoesting van de woningen werd geschat op meer dan 100.000 frank, en de schade aan de landbouw en het vee op ruim 90.000 frank. Maar de menselijke tol was onherstelbaar. Van de 38 opgeroepen mannen en 11 vrijwilligers sneuvelden er negen aan het front.

De bevrijding kwam uiteindelijk onder luid gejuich, toen Belgische en Franse troepen onder het luiden van de klokken het dorp binnentrokken, terwijl de resterende Duitse troepen in wanorde en met rode vlaggen aftrokken. Hakendover was getekend, maar de verhalen van de “fameuze bommen” en de verborgen soldaat zouden nog decennialang in de schaduw van de kerktoren worden verteld.